search instagram arrow-down

Archief

Voer je e-mailadres in om je in te schrijven op dit blog en e-mailmeldingen te ontvangen van nieuwe berichten.

Voeg je bij 21 andere volgers

november 2020
M D W D V Z Z
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

Spam geblokkeerd

Verwaarlozing

Te vaak kan men in Surinaamse media lezen over schoolkinderen die door hun onderwijzers worden gepest. Pesten is ook aandacht geven en dan op een negatieve manier. Pesten heeft vaak funeste gevolgen voor het kind en haar/zijn omgeving, en voor de samenleving. Uit onderzoek komt naar voren dat wie in zijn jeugd gepest werd, als volwassene anderen pest. De doorwerking van opvoeden.

Bij het pesten door leraren moet gedacht worden aan leraren die: zonder toestemming hoofdhaar van hun leerlingen afknippen of afscheren omdat ze dat beter/netter vinden; (dreigen met) lijfstraffen uitdelen; voor spreekbeurten bepaalde kinderen systematisch overslaan; vernederende opmerkingen maken over fysieke kenmerken of afkomst van kinderen; kleinerende uitspraken doen bij scores van toetsen; kinderen uitlachen wanneer ze iets niet begrijpen of fouten maken; een te laag cijfer geven voor een test of tentamen dat een voldoende verdiende. Het gebeurt, en niet alleen in het basisonderwijs. Het leidt bij kinderen tot verdriet, trauma, schooluitval of erger. En bij hun ouders/opvoeders tot radeloosheid en wanhoop. 

De publieke reacties op de berichten over pestende leerkrachten volgen steevast hetzelfde stramien. Er wordt ‘ach en wee’ geroepen en om sancties tegen de pestende leerkracht. Vermoedens over de aanleiding of vergoelijkingen van het pestgedrag van leerkrachten wisselen elkaar af met de schuld leggen bij het kind of haar/zijn ouders. Sommigen, waaronder ook politici en hulpverleners, zien bidden als probleemoplossing. In Suriname heeft religie een hoofdrol. Verder blijft alles bij het oude.

Wordt er op scholen onderzoek gedaan naar pestgedrag van leraren en de oorzaken voor dit gedrag? Treffen schooldirecties, schoolbesturen en vakbonden (Suriname kent geen ondernemingsraden) gerichte maatregelen? Wordt er psychologische zorg geboden aan gepeste kinderen, hun klasgenoten en leraren? Voelt er een onderzoeker of vakgroep van de universiteit zich geroepen om de materie wetenschappelijk in kaart te brengen en de minister van Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen, met gefundeerd beleid te adviseren? Het blijft allemaal onduidelijk of er iets wezenlijks gebeurt en bij ieder krantenbericht over een pestende leerkracht kan men het stramien waarnemen.

Recent berichtten media over een meisje van 12 jaar dat suïcide pleegde. Haar daad wordt door haar ouders en anderen in verband gebracht met leraren die haar op school systematisch pestten. Het stramien werkte zoals gebruikelijk. Echter deze keer kondigde de minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen een onderzoek aan naar de casus. Gaat er dan nu toch iets veranderen?

Schoolpesten. De pest is dat in Suriname, het pesten van schoolkinderen door leerkrachten geen incident is en voortkomt uit verwaarlozing. Verwaarlozing is een pedagogisch begrip. Met dit begrip bedoelen orthopedagogen het nalaten van opvoedingshandelingen door opvoeders (ouders, leraren, voogden, verzorgers). Bij opvoedingshandelingen moet gedacht worden aan vaardigheden als: structuur bieden, richting geven, steun en aandacht bieden, niet-functioneel gedrag corrigeren. Leraren die het kind pesten, beheersen deze vaardigheden niet of beheersen ze onvoldoende en compenseren hun gebrek aan professionaliteit tegenover de schoolkinderen met machtsvertoon en pesten. Zo ontstaat een pedagogische cultuur van verwaarlozing. Dat heeft negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van het kind tot volwassene en uiteindelijk voor de ontwikkeling van de samenleving.

In Suriname zijn veel sociale relaties en sociale settingen doortrokken van verwaarlozing. Ik zie deze verwaarlozing als een koloniaal restverschijnsel. Een nawee van koloniale slavernij; het tijdperk waarin weinig aandacht werd besteed aan de emotionele ontwikkeling en het emotionele welbevinden van onze voorouders. Wie zwak was of niet direct meekon had pech of kreeg pech. Na het einde van dit tijdperk is met het oude gedrag doorgegaan tot in het heden, waar het tot uiting komt in zoiets al pestgedrag van leraren tegenover leerlingen.

Wanneer het gaat om zaken als opvoeden/onderwijs, pedagogische waarden en de omgang met kinderen, heeft Suriname nog een koloniale voorkeur. Kinderen hebben geen recht van spreken en worden behandeld als onmondige wezens. Ze worden niet beschouwd als personen van zichzelf met eigen karakters en eigen aspiraties, maar als eigendom/bezit van ouders/opvoeders/familie/ouderen. De bescherming die volwassenen hen bieden is niet gericht op het bewaken van hun kinderlijke eigenheid en integriteit, maar op ze kleinhouden, ze onmondig maken en op invullen van hun ruimte.

Om vitaal en relevant te blijven, heeft de koloniale voorkeur koloniale pedagogie nodig. Koloniale pedagogie is negatieve pedagogie Omdat in koloniale pedagogie kinderen worden beloond die braaf, nederig en meegaand zijn. Kinderen die zich ontwikkelen op het ritme van hun meerderen/ouderen, kinderen die zich koest houden. In een koloniale pedagogie is een kind dat van nature assertief is of veel waarde hecht aan haar/zijn autonomie of authenticiteit, een kind waarvan de wil gebroken moet worden. Zo wordt het ook gezegd. Als er één onvergeeflijk misdrijf tegen de natuur van de mens is, is dat het breken van de wil. (Ik citeer hier woorden van Larry Brendtro c.s. uit ‘Reclaiming Youth at Risk, our hope for the future’, 2002: “Nothing in human nature suggests that we haven been programmed to be obedient”.) De koloniale voorkeur heeft namelijk hinder van assertieve, authentieke en autonome mensen. Die passen niet in de mal van een raamwerk waar de pedagogie als doel heeft het kind hard maken, wat iets volstrekt anders is als het kind begeleiden naar volwassenheid die zich kenmerkt door weerbaarheid en autonomie. In koloniale pedagogie wordt de sterke en machtige beloond ten koste van de zwakke of kwetsbare, of zelfs ten koste van natuurlijke kracht! Vergis je niet, in koloniale pedagogie heeft pesten een voor de kolonie belangrijke functie: je wordt er gehard van, want leven in een kolonie is hard. Koloniale pedagogie is pedagogie van ontmenselijking, niet van menswording!  

Omdat organiseren en leidinggeven sociale activiteiten zijn, net als opvoeden,  kan het begrip verwaarlozing in een breder maatschappelijk kader worden geplaatst en kunnen we verbanden gaan zien die anders buiten ons zicht blijven. Met de bril van een opvoeder kunnen we kijken naar de ontwikkeling van een samenleving. We zullen dan zien dat niet alleen in het onderwijs maar ook in organisaties en in de samenleving er sprake is van verwaarlozing , van pesten. Omdat veel leiders in organisaties en de samenleving onvoldoende of niet beschikken over de voor leiderschap benodigde vaardigheden, verwaarlozen ze hun organisaties en de samenleving. Het is hun onvermogen dat tevoorschijn komt in de verwaarlozing.

Natuurlijk, iedereen houdt van kinderen en Surinamers houden van alle mensen in de wereld het meest van hun kinderen. Daarom speciaal voor wie denkt dat het in Suriname allemaal wel meevalt met de manifestatie van maatschappelijke verwaarlozing in relatie met de positie van het kind in de samenleving, noem ik onderstaande issues.

  • Het landelijk project voor naschoolse opvang mislukte omdat parlementsleden, ambtenaren en ondernemers zichzelf verrijkten met de projectgelden. Gekozen volksvertegenwoordigers en andere volwassenen die betaald werden om welzijn voor het kind te bewerkstelligen, aten het voedsel uit de monden van de kinderen. En ze kwamen ermee weg! Het leidde tot wat krantenartikelen en de aankondiging van een parlementair onderzoek. Vervolgens werd het stil.      
  • Auto’s zijn belangrijker dan kinderen. De meeste schoolpleinen functioneren als parkeerplaats voor de auto’s van onderwijzers, zodanig dat in de schoolpauze de bewegingsvrijheid van kinderen wordt beperkt. Vaak mogen kinderen van hun leerkrachten ook niet stoeien. Kinderen die tijdens het stoeien per ongeluk tegen de geparkeerde auto van de juf/meester komen hebben een groot probleem. Ze worden het pestobject van de auto-eigenaar.
  • Kinderen krijgen in hun schoolrapport een onvoldoende voor netheid. Terwijl diezelfde kinderen onderwijs krijgen in slecht onderhouden schoolgebouwen langs open riolen met rottende kadavers en andere ziekteverwekkers. In dit verband plaats ik ook de onhygiënische omstandigheden waarin schoolkinderen hun sanitaire behoeften moeten doen.      
  • De opperste verwaarlozing: de onderwijssegregatie die kinderen in het binnenland treft en ze – in vergelijking met kinderen in de hoofdstad en het kustgebied – structureel en systematisch op achterstand brengt en houdt. De inkomsten van de natuurlijke rijkdommen uit hun leefgebieden en moderne communicatiemiddelen hebben hier geen verandering in aangebracht. Dat is feitelijk een nationale misdaad; iemand zou er de staat voor moeten aanklagen!

Ons gedrag kunnen we veranderen. Wanneer we ons bewust zijn van wat we doen, waarom we het doen, hoe we het doen en wat het ons oplevert of juist niet.  Als we het pestgedrag van leraren tegenover kinderen gaan zien als verwaarlozing, dan kunnen we ophouden pestende leraren bij voorbaat te labelen als dom en onbeschaafd. Zonder dat label ontstaat er ruimte om manieren te bedenken om in de klas de negatieve aandacht die pesten is, om te zetten in de ontwikkeling van een positieve pedagogie. Op scholen met een positieve pedagogie wordt pesten niet beloond. Zulke scholen zijn goed voor het welbevinden van kinderen, leerkrachten én de samenleving. Ze zijn bronnen voor het einde van verwaarlozing.  

   

Geef een reactie
Your email address will not be published. Required fields are marked *

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: